سن باروری زنان؛ چرا زمان برای تخمکها مهم است؟

نفس پرس: «من فعلاً قصد بچهدار شدن ندارم، پس چرا باید الان درباره باروریام فکر کنم؟» این سؤال شاید برای بسیاری از زنان آشنا باشد؛ بهویژه زنانی که ازدواج یا فرزندآوری را به سالهای بعد موکول کردهاند و تصور میکنند تا زمانی که تصمیم قطعی برای مادر شدن نگرفتهاند، وضعیت باروری موضوعی فوری و مهم نیست. در مقابل، ممکن است برخی زنان با شنیدن درباره افزایش سن و کاهش باروری، دچار نگرانی شوند و تصور کنند بالا رفتن سن بهتنهایی به معنای ناباروری است.
واقعیت اما میان این دو نگاه قرار دارد؛ باروری زنان در طول زندگی ثابت نمیماند و سن یکی از عوامل مهمی است که باید هنگام برنامهریزی برای فرزندآوری مورد توجه قرار گیرد. در عین حال، وضعیت باروری هر زن به عوامل مختلفی وابسته است و نمیتوان تنها با تکیه بر سن درباره توانایی باروری یک فرد قضاوت کرد.
باروری زنان در طول زندگی ثابت نمیماند
فرهاد یغمایی، مدیر مرکز درمان ناباروری ابنسینا، با اشاره به کمپین «فرصت باروری را بشناس» درباره اهمیت آگاهی زنان از تغییرات باروری گفت: یکی از موضوعاتی که کمتر درباره آن به زبان ساده صحبت شده، این است که باروری یک وضعیت ثابت در طول زندگی نیست.
وی توضیح داد: تعداد تخمکها از بدو تولد محدود است و با افزایش سن کاهش مییابد و کیفیت تخمکها نیز با افزایش سن دستخوش تغییر میشود.
به گفته یغمایی، این موضوع در منابع تخصصی زنان و باروری نیز مورد تأکید قرار گرفته و کاهش تدریجی تعداد و کیفیت تخمکها با افزایش سن و تشدید این روند در دهه چهارم زندگی مورد توجه قرار گرفته است.
چرا سن در باروری زنان اهمیت دارد؟
سن یکی از عواملی است که میتواند بر شانس باروری زنان اثر بگذارد، زیرا ذخیره تخمدانی از ابتدا محدود است و در طول زندگی کاهش پیدا میکند. بنابراین آگاهی از روند طبیعی تغییرات باروری میتواند به زنان کمک کند تصمیمهای خود را با شناخت بیشتری نسبت به شرایط زیستی بدنشان بگیرند.
با این حال، اهمیت سن نباید به معنای تبدیل شدن آن به یک معیار قطعی برای تعیین وضعیت باروری یک زن باشد. تفاوتهای فردی میان زنان باعث میشود وضعیت باروری افراد در یک سن مشخص نیز یکسان نباشد.
افزایش سن به معنای ناباروری قطعی نیست
یغمایی با تأکید بر همین نکته گفت: نمیتوان وضعیت باروری همه زنان را صرفاً بر اساس سن تعیین کرد. سن یکی از عوامل مهم است، اما تنها عامل نیست.
وی افزود: شرایط پزشکی، سابقه بیماریها و عوامل مختلف دیگری نیز میتوانند بر عملکرد تخمدان و باروری اثر بگذارند.
بنابراین نمیتوان صرفاً با دانستن سن یک زن درباره وضعیت باروری او اظهارنظر کرد و برای هر فرد باید شرایط اختصاصی او مورد توجه قرار گیرد.
هدف، ترساندن زنان از افزایش سن نیست
مدیر مرکز درمان ناباروری ابنسینا تأکید کرد که طرح موضوع سن باروری نباید به ایجاد ترس و نگرانی در زنان منجر شود.
یغمایی گفت: «هدف ما ترساندن افراد از افزایش سن نیست؛ هدف، افزایش سواد باروری و کمک به تصمیمگیری آگاهانه است.»
بر این اساس، آگاهی درباره تغییرات طبیعی باروری را میتوان بخشی از شناخت سلامت باروری دانست؛ شناختی که میتواند به زنان کمک کند شرایط خود و گزینههای پیش رویشان را بهتر بشناسند.
اگر فعلاً قصد فرزندآوری نداریم، باز هم باید باروری را بشناسیم؟
یکی از نکات مورد تأکید یغمایی این است که نداشتن قصد فرزندآوری در یک مقطع از زندگی، به معنای بیاهمیت بودن شناخت وضعیت باروری نیست.
وی افزود: ممکن است فردی در مقطعی از زندگی قصد فرزندآوری نداشته باشد، اما این به معنای بیاهمیت بودن شناخت وضعیت باروری نیست. آگاهی میتواند به فرد کمک کند گزینههای پیش روی خود را بهتر بشناسد.
به این ترتیب، شناخت سن و وضعیت باروری الزاماً به معنای تصمیم فوری برای بارداری نیست؛ بلکه میتواند به فرد کمک کند در زمان تصمیمگیری، اطلاعات بیشتری درباره شرایط خود داشته باشد.
سواد باروری؛ آگاهی پیش از تصمیم
موضوع سن باروری زنان در نهایت به یک مسئله مهمتر یعنی «سواد باروری» بازمیگردد. شناخت تغییرات طبیعی بدن، آگاهی از عوامل مؤثر بر باروری و توجه به شرایط پزشکی فرد میتواند زمینه تصمیمگیری آگاهانهتر را فراهم کند.
در این نگاه، نه افزایش سن باید موجب ترس شود و نه بیتوجهی به تغییرات طبیعی باروری. آنچه اهمیت دارد، شناخت واقعیتهای باروری و در نظر گرفتن شرایط فردی هر زن در مسیر تصمیمگیری درباره فرزندآوری است.