«بلند شوید و حرکت کنید»؛ توصیهای ساده برای حفظ سلامت مادر و جنین

پویش نفس – فاطمه امیرقهرمان: در سالهای اخیر توصیه به انجام ورزش در دوران بارداری به یکی از مهمترین محورهای مراقبتهای بارداری تبدیل شده است اما بسیاری از زنان به دلیل تهوع، خستگی، کمردرد یا نگرانی از آسیب به جنین، فعالیت بدنی خود را کاهش میدهند و ساعتهای طولانی را در حالت نشسته سپری میکنند.
اکنون پژوهشگران دانشگاه ویرجینیای غربی، دانشگاه آیووا و دانشگاه پیتسبورگ در مطالعهای که نتایج آن بهتازگی در JAMA منتشر شده به این نتیجه رسیدهاند که حتی اگر انجام ورزش برای برخی زنان دشوار باشد، کاهش زمان نشستن و افزایش تحرک روزانه میتواند نقش مهمی در کاهش عوارض بارداری داشته باشد.
در این مطالعه، وضعیت ۴۷۰ زن باردار در سهماهه نخست بارداری بررسی شد. شرکتکنندگان به مدت یک هفته دستگاههای اندازهگیری فعالیت را روی ران خود بستند تا میزان واقعی نشستن، ایستادن و فعالیت بدنی آنها ثبت شود.
نتایج نشان داد: زنانی که بیش از ۱۰ ساعت در روز مینشستند، حدود دو برابر بیشتر از زنانی که کمتر مینشستند دچار عوارض بارداری شدند.
از هر پنج زن با نشستن بیش از ۱۰ ساعت، حدود دو نفر دچار عوارض شدند در حالی که در زنانی که حدود هفت ساعت در روز مینشستند، این نسبت حدود یک نفر از هر پنج نفر بود.
کدام عوارض افزایش پیدا میکند؟
محققان افزایش خطر این عوارض را گزارش کردند: فشار خون بارداری. پرهاکلامپسی. دیابت بارداری. زایمان زودرس
پرهاکلامپسی یکی از خطرناکترین عوارض بارداری است که علاوه بر افزایش فشار خون میتواند سلامت مادر و جنین را تهدید کند و در موارد شدید نیاز به ختم زودهنگام بارداری ایجاد کند.
بتانی بارون گیبس استاد اپیدمیولوژی دانشگاه ویرجینیای غربی و سرپرست این پژوهش، میگوید: یافته اصلی مطالعه حتی برای محققان نیز غافلگیرکننده بوده است.
به گفته او، پژوهشگران انتظار داشتند نشستن طولانیمدت مضر باشد اما شدت افزایش خطر بسیار بیشتر از پیشبینی آنها بود. او تأکید میکند که زنان باردار لزوماً نیازی به انجام ورزشهای سنگین ندارند و حتی بلند شدن، قدم زدن کوتاه یا انجام فعالیتهای سبک روزانه نیز میتواند مفید باشد.
وی همچنین یادآور میشود: بسیاری از زنان باردار به دلیل تهوع، خستگی، تغییرات جسمی و دردهای اسکلتیعضلانی امکان انجام برنامههای ورزشی منظم را ندارند به همین دلیل کاهش زمان نشستن میتواند راهکاری عملیتر باشد.
دستورالعملهای علمی چه میگویند؟
توصیه این پژوهش با دستورالعملهای معتبر جهانی نیز همسو است. بسیاری از راهنماهای بینالمللی از جمله کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) توصیه میکنند زنانی که منع پزشکی ندارند، در طول بارداری فعالیت بدنی منظم و متناسب با شرایط خود داشته باشند و از نشستنهای طولانیمدت پرهیز کنند.
کارشناسان سلامت مادر در ایران نیز طی سالهای اخیر نسبت به افزایش شیوع دیابت بارداری، فشار خون بارداری، چاقی و کمتحرکی هشدار دادهاند.
با کاهش تحرک روزانه بسیاری از زنان باردار ساعتهای زیادی را در حالت نشسته سپری میکنند و این میتواند خطر بروز عوارض بارداری را افزایش دهد.
پگاه کرامتی متخصص زنان و زایمان درباره فعالیت در دوران بارداری میگوید: بهترین ورزشها در بارداری مواردی هستند که ایمن، کمتاثیر و مفید برای قلب و عضلات باشند. پیادهروی، شنا و یوگای بارداری را از بقیه ورزشها اولویت بیشتری دارد، زیرا این فعالیتها انرژی را افزایش میدهند و خطر عوارض را کاهش میدهند. پیادهروی سریع نیز مفاصل را حفظ کرده و خلقوخو را بهبود میبخشد.
این متخصص زنان و زایمان ادامه میدهد: ورزشهای مناسب برای دوران بارداری را میتوان به فعالیتهایی چون ورزش کگل، ورزش پیلاتس، پیادهروی روزانه، تمرینات قدرتی سبک، ورزش یوگای بارداری و دوچرخه ثابت تقسیم کرد.
همچنین ورزشهای آبی مانند شنا و ایروبیک آبی در بارداری ایمن و مفید هستند زیرا آب وزن بدن را حمایت میکند و فشار روی مفاصل را کاهش میدهد. این فعالیتها خطر افزایش وزن بیشازحد را کم کرده، بدن را بهبود میبخشد و درد کمر و تورم را تسکین میدهد.
اگر باردار هستید، چه کار کنید؟
متخصصان بر اساس شواهد علمی چند توصیه ساده ارائه میکنند: هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از جای خود بلند شوید. چند دقیقه در خانه یا محل کار قدم بزنید. از نشستن مداوم چندساعته خودداری کنید. فعالیتهای سبک روزانه مانند کارهای معمول خانه یا پیادهروی آرام را تا حدی که پزشک اجازه میدهد ادامه دهید. در صورت داشتن بارداری پرخطر یا بیماری زمینهای، برنامه فعالیت بدنی را حتماً با پزشک معالج هماهنگ کنید.
پیام این پژوهش ساده اما مهم است، برای داشتن بارداری سالم فقط ورزش کردن اهمیت ندارد بلکه کمتر نشستن هم اهمیت دارد.
نتایج این مطالعه نشان میدهد تغییری کوچک در سبک زندگی مانند بلند شدنهای مکرر و حرکتهای سبک در طول روز، میتواند احتمال بروز برخی از مهمترین عوارض بارداری را کاهش دهد، اجرای این راهکار کمهزینه برای بسیاری از زنان باردار آسانتر از یک برنامه ورزشی سنگین است.



